ANKARA- Kimine göre totaliterleÅŸme, tek adamlık kimine göre sivilleÅŸme, özgürlüklerin geliÅŸmesi…

Kim ne derse desin Türkiye’nin, 10. yaşını kutlamaya hazırlanan AK Parti iktidarında büyük bir deÄŸiÅŸim gerçekleÅŸtirdiÄŸi gerçek.

En son komutanların emekliliÄŸini istemesinin gölgesinde toplanan YAÅž’taki BaÅŸbakan ErdoÄŸan’ın tek başına masada oturduÄŸunu gösteren o fotoÄŸraf da Türkiye’deki deÄŸiÅŸimi simgeleyen bir belge olarak çoktan tarihe geçti.

Peki bu 10 yılda ne oldu? Türkiye bu noktaya nasıl, hangi dinamiklerle geldi, getirildi. Siyasetçileri bir kenara bırakıp bu süreci bir bilim insanı ile konuştuk.

Gazi Ãœniversitesi Ä°letiÅŸim Fakültesi’nde siyasal iletiÅŸim uzmanı Doç. Dr. Cengiz Anık yaÅŸanan süreci çok iyi bir satranç oyunu olarak nitelendirdi.

Anık’a göre 10 yıl süren bu satranç oyununda ilk piyonu hareket ettiren BaÅŸbakan ErdoÄŸan oldu. Toplumun ‘sinir uçlarına’ dokunmadan ekonomik alt yapı güçlendirilerek iyi bir oyun kuruldu. Köşk, üniversiteler derken tek tek taÅŸlar alınmaya baÅŸlandı. Oyundaki en önemli taÅŸlardan belki de yargıyı temsil eden kaleler Anayasa deÄŸiÅŸiklikleri ile düşürüldü. Åžah’tan sonraki en önemli taÅŸ olan vezir ise komutanların emekliliÄŸi ile oyunun dışında kaldı. Bu büyük oyun ÅŸimdi mat aÅŸamasında….

Ä°ÅŸte BaÅŸbakan ErdoÄŸan’ın, satrancın dünya çapında en büyük ustası kabul edilen Kasparov’u kıskandıracak siyaset satrancının ayrıntıları…

-Türkiye’de büyük bir deÄŸiÅŸim yaÅŸanıyor. Bu deÄŸiÅŸimi anlatmaya nereden baÅŸlamak gerek?

Siyasal güç odaklarının deÄŸiÅŸimini ANAP döneminin simgesi ortadirek olgusu ile baÅŸlatmak gerek. Ortadirek’in geliÅŸimine kadar sermaye grubu, askeriye ve cunta meraklıları ile bürokratlar diyeceÄŸimiz güç odakları vardı. Ama 80′li yıllarda farklı bir ekonomik geliÅŸme
yaşandı. Almanya işçilerinin birikimleri, sadaka diye verilen paralar ticari kapitalizmde fonksiyon icra eder duruma geldi. Köyden kente göçün sonunda ikinci üçüncü kuşağı temsil eden iyi eğitim almış ama hakettiği yerde olmayan zihinsel potansiyel gelişti. Ekonomik kaynaklardaki gelişme zihinsel birikim buluşunca ortadirek kendini
ifÅŸa etti.

Bu arada ‘biz artık tetikçilik yapmak istemiyoruz’ diyen bazı ülkücü kadrolar devletin egemenlik alanlarından bilinçli ÅŸekilde kaçtı. Böylece egemen güçlerin egemenlik alanı dışında milliyetçi ve islamcı güçler geliÅŸti. Ve mevcut siyasal güç blokunun içinde yer almayan bu katman da artık ‘iktidar kılıcının bir kısmı da bizde olmalı’ dedi.

Bu katman 2001 krizi, 28 şubat süreci ve o dönemki hükümetlerin yarattığı facialar ile daha da güçlendi. Potansiyelin harekete geçmesi için her türlü malzeme vardı. Biz de siyasette etkin olmak biz de müsteşar, bakan olmak istiyoruz duygusunu şiddetle hissettikleri bir anda AK Parti geldi.

ASIL ÇATIÅžMA 2002′DE YAÅžANMAYA BAÅžLADI

-AK Parti böyle bir birikimi, süreci gördü mü?
AK Parti’nin ne ekonomik projesi ne siyasi anlamda bir doktrini vardır. Ama ‘bu potansiyele siyasi köprü olabilirim’ duygusu verdi ve iktidara geldi. Erbakan döneminde başörtüsüne esas duruÅŸ gösterilecek dediÄŸinde bir yüzbaşı bile kendinde buna tepki gösterecek gücü
buluyordu. Egemenlik alanında gerçek anlamda çatışma da bu dönemde başladı.

- Toplumsal dönüşüm de etkili sanırım?
Kesinlikle. GeçmiÅŸ dönemlerde de egemen blokla çatışmalar olmuÅŸtu ama gerçek anlamda çatışma AK Parti döneminde yaÅŸanmaya baÅŸladı. Çok akıllıcı bir kavga verildi. 28 Åžubat süreci gibi bir cephe savaşı deÄŸil, 2002′den sonra yaÅŸanan çatışma bir toplu iÅŸ sözleÅŸmesi
görüşmesi, diplomatik masada yürütülen bir savaş gibidir. Tam bir satranç oyunudur.

Ä°LK PÄ°YONU ERDOÄžAN HAREKET ETTÄ°RDÄ°

- 10 yıldır süren bir satranç oldu sanırım. Nasıl başladı oyun, nasıl gelişti?
Satranca baÅŸlamak için piyonu oynatmak gerekir. Piyonu ilk hareket ettiren ErdoÄŸan oldu. Siyasal süreçte ilk adımı, “Benim seçilmemden korkmayın ben siyasal mevkilerde bulunmazsam Refah, Milli Görüş gibi rektörü esas duruÅŸa getireceÄŸim diyenlerle uÄŸraşırsınız. Belediye baÅŸkanlığımda Çevik Bir’le anlaÅŸtım. Yurt dışına sorun. Sizin güç
alanınızı tehdit eden zararlı bir unsur olmadığımı temin edebilirsiniz” mesajı ile ErdoÄŸan attı. Bunu yaparken de içeride kendi kadrolarına, “Dik duracağız ama diklenmeyeceÄŸiz” mesajı verdi.